Baksheesh là một từ nhưng có ba cách dùng. Nó có thể là tiền tip, như khi bạn ở nhà hàng hoặc đi taxi. Nó cũng có thể là quà từ thiện, như khi một gia đình đóng góp cho nhà thờ Hồi giáo hoặc tặng cho hàng xóm. Ngoài ra, nó còn có thể là khoản chi để thúc đẩy việc gì đó, mà đây lại là phần dễ gây tranh cãi, bởi khách du lịch khó nhận ra mình đang bị yêu cầu theo nghĩa nào.
Cách làm thực tế đơn giản hơn lý thuyết nhiều. Ai Cập là xã hội chuộng tip, lương ở ngành dịch vụ thấp, và tiền lẻ gấp gọn đưa vào tận tay là cách bình thường để ghi nhận một ân huệ. Bạn không cần làm đúng mọi lần, chỉ cần chuẩn bị sẵn tiền lẻ, ra tay nhanh và đủ tự tin để nói “không cảm ơn” khi không hề nhờ vả.
- Ở nhà hàng, bổ sung trên phí dịch vụ
- 5 đến 10%
- Bảng cho tài xế đã đợi
- 20 đến 50
- Bảng cho người trông WC
- 5 đến 10
- Tip, tặng hoặc phí thúc đẩy
- 3 ý nghĩa
Ai thường mong được tip
Danh sách này dài hơn châu Âu nhưng ngắn hơn bạn tưởng. Hướng dẫn viên, tài xế, người chèo thuyền, những người đã dành cả ngày cho bạn. Nhân viên xách hành lý, dọn phòng nơi bạn ở. Nhân viên nhà hàng, ngoài các khoản được ghi rõ trên hóa đơn. Người trông nhà vệ sinh, giúp bạn có một chỗ giải quyết sạch sẽ. Nhân viên bảo vệ các điểm tham quan thực hiện giúp một dịch vụ nhỏ, như lái xe điện đưa bạn qua bãi rộng hoặc mở cổng mà bạn đã trả phí vào cửa rồi.
Và có một trường hợp dễ khiến khách du lịch bối rối: sự giúp đỡ mà bạn không yêu cầu. Một người đi cùng xe chỉ chỗ đỗ, một cậu bé chỉ cảnh mà bạn vốn đã nhìn thấy, ai đó đưa cho bạn một vật mà bạn không cần. Đó không phải là baksheesh với nghĩa tiền công; nó là trao đổi, bạn hoàn toàn có thể lịch sự từ chối ngay từ đầu.
Nên đưa bao nhiêu
Mức tip thay đổi theo tỷ giá nên hãy canh theo tỷ lệ thay vì mệnh giá. Vài bảng cho nhà vệ sinh, giúp đỡ nhỏ, hai mươi đến năm mươi cho tài xế chờ bạn, năm mươi đến một trăm hoặc hơn cho hướng dẫn nửa ngày, và ở nhà hàng hãy để thêm năm đến mười phần trăm trên phí phục vụ ghi trên hóa đơn. Nhóm tour thường gom tip chung cho cả đoàn sau cùng, cách này thuận tiện cho tất cả.
Hai thói quen sẽ giúp bạn nhiều hơn các con số cố định. Luôn chuẩn bị sẵn tiền lẻ, vì máy ATM chỉ trả tờ lớn, hãy chủ động đổi tại cửa hàng hay siêu thị. Và không tip qua thẻ: tiền tip chỉ hiệu quả khi đến tận tay người nhận, đó cũng là tinh thần baksheesh.

Cách từ chối, càng sớm càng tốt
Từ chối hiệu quả nhất là từ chối trước khi giao dịch bắt đầu. Mỉm cười, giơ tay, nói rõ không cảm ơn và cứ tiếp tục đi: vậy là đủ. Không nên cầm lấy món đồ, nhận giúp đỡ hay để ai đó chít khăn lên đầu rồi mới bàn giá, vì lúc đó bạn đang thương lượng khoản nợ chứ không còn từ chối đề nghị nữa.
Nên nói bằng tiếng Ả Rập nếu làm được. Shukran nghĩa là cảm ơn, la shukran là không cảm ơn, phát âm không chuẩn cũng không sao. Không ai giận nếu bạn từ chối lịch sự; tranh cãi tại các điểm du lịch ở Ai Cập chủ yếu do bất đồng về giao kèo hơn là chuyện có nên tip hay không.
Tour ghép đoàn, taxi và các trường hợp lúng túng
Vài tình huống có quy ước riêng, nắm được chúng giúp tránh lúng túng. Nếu đi tour hoặc du thuyền sông Nile, hướng dẫn viên thường thông báo cách gom tip cuối tour: thông thường chỉ cần cho hết vào một phong bì chung cho cả đoàn là xong, rất thuận tiện cho mọi người. Với taxi, hãy thỏa thuận giá trước nếu không có đồng hồ, và trả tròn cuối chuyến thay vì đôi co lẻ thừa.
Ở khách sạn, người khuân vác nhận tiền ngay khi xong việc chứ không phải đợi lúc trả phòng, còn nhân viên buồng phòng nên tip bằng cách để lên gối mỗi ngày thay vì gom hết lại một lần lúc cuối, vì người dọn phòng có thể thay đổi. Tại nhà hàng, phí phục vụ trên hóa đơn không phải là tip, hãy để thêm tiền mặt trên bàn.
Trường hợp dễ gây khó xử nhất là các đề nghị bạn không chủ động hỏi. Nếu ai đó đưa bạn thứ bạn không yêu cầu, cách thoải mái nhất cho cả đôi bên là mỉm cười và từ chối ngay khi họ đưa. Nếu bạn đã cầm rồi, hãy coi hai mươi bảng như học phí, chi trả và kết thúc, đừng tranh cãi. Ở Ai Cập, không ai mong khách du lịch thạo chuyện ngay từ ngày đầu, và đa phần sẽ vui vẻ chấp nhận nếu bạn từ chối nhẹ nhàng.
Tuyệt đối không tip ở đâu
Tiền cho người mặc đồng phục hay tự xưng là cán bộ không phải là tip. Đừng đề nghị và hãy từ chối lịch sự nếu được hỏi: cán bộ thật không cần tiền để làm nhiệm vụ, còn ai giả mạo thì hãy báo cảnh sát. Chia tiền mặt ở hai nơi, giữ hộ chiếu bên mình, tài sản giá trị ở két khách sạn và cứ xử lý yêu cầu tiền ở chốt kiểm tra y như tại quê nhà.
Ai đang hỏi, để làm gì?
Bạn có yêu cầu sự giúp đỡ vừa rồi không?
Bạn có thật sự muốn món được đưa không?
Bạn đã yêu cầu, hãy trả cho dịch vụ
Hướng dẫn viên, tài xế, chèo thuyền, mang vác, dọn phòng: đây là những dịch vụ bạn đã nhờ và tiền tip là một phần thu nhập chính. Hãy tip bằng tiền mặt, đưa trực tiếp vào cuối dịch vụ, không cần phô trương, chọn mức tiền dựa trên thời gian phục vụ chứ không theo ví của bạn.
Bạn đã nhận, hãy trả cho nó
Khăn quàng ở lăng mộ, nhờ chụp ảnh, được chở bằng xe điện quanh một khu di tích: nếu bạn đã hưởng lợi, hãy trả hai mươi bảng. Giữ phép lịch sự, giá này gần như tượng trưng, còn hơn là tranh cãi ở cổng.
Từ chối rồi tiếp tục
Quan trọng nhất là từ chối trước khi mọi việc bắt đầu: mỉm cười, giơ tay lên, nói rõ không cảm ơn và cứ đi tiếp. Đừng nhận đồ rồi mới từ chối trả, cũng đừng tranh luận: sự hiếu khách và những trò chèo kéo ở Ai Cập bên ngoài nhìn rất giống nhau, điểm khác biệt duy nhất là bạn có chủ động hỏi trước hay không.
Trước khi bắt đầu một ngày
0/8
Baksheesh không phải thuế, không phải trò lừa; nó là cách kinh tế dịch vụ và du lịch giao thoa ở Ai Cập, càng chủ động càng thuận lợi. Chuẩn bị sẵn tiền lẻ, bắt tay nhanh, hãy nói không cảm ơn khi không hề nhờ và tuyệt đối không đưa cho người mặc đồng phục.




