Nam Phi sản xuất rượu vang từ năm 1659, khi Jan van Riebeeck, thống đốc đầu tiên của khu định cư Cape, làm ra chai đầu tiên tại Cape Town. Đến nay, gần như toàn bộ rượu vang của quốc gia này vẫn đến từ tỉnh Western Cape, đặc biệt là khu vực chỉ cách thành phố một đến hai giờ lái xe: Constantia ở vùng ngoại ô phía nam, Durbanville và Paarl phía bắc, Stellenbosch và Franschhoek về phía đông, và ra xa hơn là các vùng mát hơn như Elgin, Walker Bay cùng Swartland.
Điều khiến rượu vang Nam Phi dễ mua nhưng lại khó mô tả ngắn gọn chính là nhãn chai. Hệ thống Wine of Origin, ra đời năm 1973, chứng nhận nguồn gốc nho làm rượu, dựa trên cấu trúc vùng, huyện, tiểu khu, giúp bạn nhìn vào chai là biết nho đến từ thung lũng nào. Đây là một trong những hệ thống ghi chú tốt trên thế giới và cho phép bạn định hình sở thích theo vùng thay vì thương hiệu.
- Chai vang Cape đầu tiên
- 1659
- Ra đời hệ thống Wine of Origin
- 1973
- Vùng trong hệ thống
- Khoảng 60
- Năm lai tạo Pinotage
- 1925
Những giống nho cần biết
Chenin Blanc là ngôi sao chủ lực: giống nho trắng trồng nhiều nhất cả nước, có thể tạo ra mọi loại vang từ dễ uống giá rẻ đến loại ủ lâu cả chục năm. Nếu bạn chỉ thử một thứ ở Cape, hãy chọn Chenin Blanc gốc lâu năm nghiêm túc.
Sauvignon Blanc và Chardonnay nổi bật nhất ở các vùng ven biển mát như Elgin và Hemel-en-Aarde, và Pinot Noir từ những nơi này cũng góp phần xây dựng tiếng vang cho rượu vang Nam Phi hiện đại. Cabernet Sauvignon và Syrah là hai dòng vang đỏ nổi bật của Stellenbosch, Paarl và Swartland, trong đó Syrah rất phù hợp với khí hậu Cape.
Pinotage, được lai tạo tại Nam Phi năm 1925 từ Pinot Noir và Cinsaut, gần như không xuất hiện ở nơi khác. Nếu sản xuất theo kiểu thông thường sẽ cho rượu mềm, chút ngọt và vị khói, còn làm cẩn thận lại thành vang đỏ có cấu trúc, chiều sâu; Pinotage luôn tạo ra nhiều ý kiến trái chiều tại các phòng thử, bạn nên nếm thử một ly để biết cảm nhận, và đừng vội quy kết toàn bộ rượu đỏ Nam Phi chỉ qua loại này.

Các vùng nổi bật
Stellenbosch là trung tâm: nơi tập trung đông đảo nhất các nhà vườn, có trường đại học đào tạo nhà làm rượu và bức tranh đa dạng về phong cách rượu. Paarl và Franschhoek sát bên, trong đó Franschhoek nổi tiếng với tuyến nhà hàng chất lượng cao. Constantia, nằm trong Cape Town, là thung lũng giàu truyền thống. Robertson và vùng sông Breede trong nội địa thích hợp chọn rượu với mức giá tốt và vang Chardonnay. Elgin, Walker Bay, Hemel-en-Aarde thuộc vùng đông nam khí hậu mát. Swartland, ở phía bắc Cape Town, nổi lên gần đây nhờ vang từ nho lâu năm, lên men tự nhiên, giống Địa Trung Hải.
Phòng thử rượu và cách trải nghiệm trong ngày
Phòng thử rượu ở Cape vừa là cửa hàng, vừa như quán bar, vừa giống một lớp nói chuyện nhỏ. Bạn nhận được thực đơn gồm sáu hoặc tám loại rượu, tùy chọn thử loại tiêu chuẩn hoặc dòng cao cấp; nhân viên sẽ rót rượu, giải thích cũng như trả lời câu hỏi, phí thử rượu tính theo đầu người và thường giảm giá khi bạn mua chai. Những nhà vườn lớn có các buổi thử ngồi tại bàn với chuyên gia sommelier đi kèm phí cao hơn, đây là lựa chọn rất nên đặt sớm nếu bạn thực sự quan tâm đến chất lượng hầm rượu thay vì chỉ ngắm cảnh.
Một số lưu ý thực tế từ chính các phòng thử: Nhân viên đã quen với cả khách không lái xe và khách phải tự lái nên việc nhổ rượu là hoàn toàn bình thường, phòng luôn có sẵn bình nhổ; không ai đánh giá bạn khi bạn nhổ hay uống hết. Các phòng thử thường đóng cửa cuối buổi chiều, còn nhà hàng trong cùng khu có thể phục vụ tới tối, tức là giờ cuối chỉ dành cho ăn uống, không phải cho nếm rượu.
Nhớ hỏi về niên vụ trước khi mua cả thùng. Rượu vang Cape lên xuống theo niên vụ nhiều hơn quảng cáo, loại rượu bạn mua trên nhà vườn tháng 3 có thể cùng nhãn nhưng lại khác biệt hoàn toàn sau ba năm, nên hãy nếm thử trước khi mua nhiều, và ưu tiên mua đúng loại bạn vừa uống thay vì chọn theo trí nhớ.
Cap Classique xứng đáng được nhắc riêng: loại vang sủi được làm tại Cape theo phương pháp giống Champagne, dùng Chenin Blanc, Chardonnay và Pinot Noir, mà giá chỉ bằng một phần vang Pháp tương đương. Đây là lựa chọn tiết kiệm nhất để mang về nếu bạn chỉ dư chỗ cho một thùng.
Lịch sử rượu vang Cape
1659
Chai đầu tiên
Jan van Riebeeck, người sáng lập và là thống đốc đầu tiên của Cape, đã làm ra chai rượu vang đầu tiên tại Cape Town, trồng những cây nho để phục vụ tàu thuyền Hà Lan. Constantia, vùng nằm phía nam thành phố, là nhà vườn đầu tiên nổi tiếng và rượu ngọt của nó đã xuất khẩu sang châu Âu thế kỷ 18.
1973
Wine of Origin
Hệ thống Wine of Origin xuất hiện, phân chia vùng trồng nho thành cấp vùng lớn, huyện và tiểu khu, và xác nhận nguồn nho ghi trên nhãn. Nhờ đó, các nhà làm rượu phân biệt sản phẩm theo địa danh thay vì chỉ bằng thương hiệu, làm cho nhãn ở Nam Phi cung cấp thông tin hữu ích hơn nhiều quốc gia khác.
1990s
Ngành mở cửa
Kết thúc giai đoạn hợp tác tiếp thị và Nam Phi quay lại thị trường quốc tế thay đổi toàn bộ ngành: có đầu tư mới, diện tích trồng mới, xuất khẩu quy mô lớn và sự xuất hiện của nhiều nhà vườn mới. Những chai rượu tràn ngập siêu thị khắp thế giới từ 2000 là kết quả ban đầu, chất lượng sản phẩm đến sau đó.
2000s onwards
Swartland và nho lâu năm
Thế hệ làm rượu trẻ hướng về phía bắc, Swartland, và kho nho lâu năm, không tưới của Cape, tạo ra rượu với phong cách lên men tự nhiên và giống Rhône. Điều này mang lại một diện mạo mới cho ngành rượu Nam Phi, bên cạnh truyền thống, khiến bảng rượu nơi đây trông chẳng kém gì bất kỳ nơi nào khác.
Mua và mang rượu về
Giá tại nhà vườn thấp hơn rõ rệt so với mua ở nước ngoài, phí thử rượu cũng thường được tính giảm khi bạn lấy chai, nên mua trực tiếp khi đi tham quan sẽ kinh tế hơn so với đợi ra sân bay. Hai yếu tố cần tính là cân nặng và quy định: kiểm tra trước hạn mức hãng bay và quy định miễn thuế của nước mình trước khi xếp đầy vali, và chú ý rượu mạnh, vang tăng lực được tính riêng ở đa số quốc gia.
Vấn đề lớn là đóng gói: dùng túi bảo vệ chuyên dụng hoặc tất dày, xếp hai chai một lớp, dùng vali cứng nếu mang nhiều, hoặc hỏi về dịch vụ chuyển phát nếu mua được loại đắt tiền khó xách tay. Nhiều nhà vườn cung cấp dịch vụ gửi rượu, và làm giấy tờ còn dễ hơn tự mang hàng chục cân thủy tinh qua sân bay.
Bạn sẽ nếm thử kiểu nào?
Bạn ở Cape Town thay vì vùng trồng nho?
Bạn có hai ngày trở lên để khám phá rượu vang?
Nửa ngày trong thành phố
Thung lũng Constantia nằm trong Cape Town, cách trung tâm khoảng 20 phút, hội tụ những nhà vườn lịch sử, vang tráng miệng từng nổi danh ở châu Âu thế kỷ 18, cùng các nhà hàng trong khuôn viên vườn nho. Rất phù hợp cho một buổi hơn là cả ngày, và bạn nên đặt trước xe hoặc sử dụng ứng dụng gọi xe cho chuyến khứ hồi.
Một ngày ở Stellenbosch hoặc Franschhoek
Ba mươi nhà vườn nằm trong tầm lái xe ngắn, đặt trước tài xế, ba hoặc bốn lượt thử rượu và bữa trưa dài thư thái. Đây là trải nghiệm cổ điển của một ngày thưởng thức vang Cape, rất đáng thử nếu bạn chỉ chọn một thung lũng và khám phá nó trọn vẹn. Hãy đặt chỗ trước cho bữa trưa, và kiểm tra giờ đóng cửa phòng thử rượu trước khi xuất phát.
Hai ngày, hai thung lũng
Ngày đầu khám phá Stellenbosch và các vùng lân cận, sau đó chọn hoặc Swartland phía bắc, hoặc Elgin và Hemel-en-Aarde phía đông nam vào ngày hai. Đây thật sự là hai thế giới rượu khác hẳn: một bên là vùng khí hậu ấm, khô trồng giống Địa Trung Hải, một bên là ven biển mát mẻ với Chardonnay và Pinot Noir chất lượng cao. Nên ở lại vùng nho thay vì lái xe quay về.
Chuẩn bị trước ngày đi nếm thử
0/8
Rượu vang Nam Phi là cuộc hội thoại kéo dài, đồng hành cùng một bác tài xế, nơi một quốc gia dành ba mươi năm tự làm mới mình. Tìm hiểu về Chenin, thử Pinotage, mua vang tại vườn và dành thời gian cho các vùng biển mát, những bất ngờ lớn nhất trong chuyến đi.




