Abu Simbel là hai ngôi đền được tạc vào vách đá bên hồ Nasser, cách Aswan vài giờ về phía nam và không xa biên giới với Sudan. Đây là di tích hiếm hoi ở Ai Cập mà mọi bức ảnh đều không thể lột tả khi tận mắt nhìn thấy. Bốn tượng ngồi của Ramses II hướng về phía đông mặt hồ, cao hai mươi mét tính từ chân lên đến đỉnh đầu, phía trên là dải 22 tượng khỉ đầu chó chào đón mặt trời mọc. Cách đó khoảng trăm mét là một đền nhỏ hơn, nơi vua và hoàng hậu được khắc ngang bằng nhau về chiều cao, điều hiếm và gần như phạm quy trong nghệ thuật Ai Cập cổ.
Khu đền nằm ngay phía nam chí tuyến Bắc, bên bờ tây hồ, cách Aswan khoảng 230 km đường chim bay và xấp xỉ 300 km nếu đi đường bộ. Đây không phải là điểm dừng trên đường đến nơi khác. Vấn đề thực tế lớn nhất về Abu Simbel là cách đến và nên dành bao nhiêu thời gian cho điểm đến này.
- Chiều cao mỗi tượng thần ngồi
- 20 m
- Chiều cao mặt tiền đền
- 33 m
- Số khối khi di dời
- 1,036
- Từ Aswan, theo đường bay
- 230 km
Hai ngôi đền cùng một vách đá
Đền Lớn thờ các thần Amun, Ra-Horakhty, Ptah và Ramses II như một vị thần, điều khá phù hợp với phong cách của Ramses. Việc xây dựng bắt đầu khoảng năm 1264 TCN, mất gần 20 năm. Mặt tiền cao 33 mét, rộng 38 mét, mang bốn pho tượng khổng lồ; pho thứ hai từ trái sang đã mất đầu và thân trên do động đất không lâu sau khi hoàn thành. Khi di dời, các mảnh vỡ được giữ nguyên ở chân tượng thay vì ghép lại với phần trên.
Bên trong, bố cục theo lối Ai Cập cổ điển: càng vào sâu phòng càng nhỏ dần, và có nhiều phòng phụ bất thường. Đại sảnh cột dài 18 mét, rộng 16,7 mét, nâng bởi tám trụ hình Osiris là hình tượng nhà vua, tường mang phù điêu trận chiến Kadesh với Ramses trên chiến xa bắn vào quân địch đang bỏ chạy.
Đền Nhỏ thờ Hathor và hoàng hậu Nefertari. Đây là ngôi đền thứ hai trong lịch sử Ai Cập xây cho một hoàng hậu, tiền lệ duy nhất là đền của Akhenaten cho Nefertiti. Tượng vua và hoàng hậu cao hơn 10 mét và có cùng kích thước, trong khi nơi khác ở Ai Cập tượng hoàng hậu luôn thấp dưới đầu gối pharaoh.

Buổi sáng ánh nắng chiếu vào
Trục chính của Đền Lớn được căn chỉnh để mỗi năm hai ngày, ánh mặt trời mọc chiếu thẳng 63 mét dọc hành lang vào điện thờ trong cùng, sáng lên ba trong bốn tượng thần: Ra-Horakhty, Ramses được thần hóa và Amun-Ra. Tượng thứ tư, Ptah, vị thần âm phủ, nằm trong bóng tối, có thể là ý nghĩa thần học, hoặc là chủ ý nghệ thuật, hoặc cả hai.
Hai ngày đặc biệt này là 22 tháng 10 và 22 tháng 2, cũng là lý do nhiều người đặt khách sạn Aswan trước cả năm. Người ta thường giải thích chúng trùng với ngày sinh và lễ đăng quang của nhà vua, dù thực ra không có dòng khắc nào ghi rõ như vậy. Điều chắc chắn là hiệu ứng này quan trọng đến mức được giữ lại khi di dời: các đền được căn lại trục cho sát nhất với thời xưa, và đội kỹ thuật đã đứng chờ bình minh ngày 22 tháng 2 năm 1966 để xác nhận tia nắng vẫn chiếu đúng các vị thần, trừ Ptah luôn trong bóng. Quá trình lệch trục trái đất sau hai thiên niên kỷ và việc di dời đã làm thay đổi ngày gốc, nên hiệu ứng hiện nay là bản sao rất gần với bản gốc mà thôi.
Cuộc giải cứu, theo từng giai đoạn
1959
Một chiến dịch, không phải dự án riêng biệt
Đập cao Aswan sẽ nâng nước hồ lên tới 60 mét ở Abu Simbel, và đá sa thạch bị yếu đi khi ngập nước. UNESCO khởi xướng Chiến dịch Quốc tế để Giải cứu các Di tích Nubia và kêu gọi giải pháp từ toàn cầu.
1962
Ba phương án, chọn một
Một đề xuất giữ nguyên vị trí đền với con đập bê tông cao 73 mét chặn nước. Phương án khác nâng đền bằng kích thủy lực. Đề xuất của công ty Thụy Điển VBB cắt đền thành khối và xây lại trên cao hơn, tiết kiệm được một nửa chi phí.
1963 đến 1964
Đập bao quanh chống nước hồ
Công trình khởi động với đập bao dài 370 mét, cao 25 mét quanh hai đền, xây liên tục ba ca trong ngày và dùng 25 máy bơm rút 750.000 gallon nước mỗi giờ, trong khi các mặt đá được tiêm nhựa epoxy.
1964 đến 1966
1.036 khối đá
Thợ cắt đá Ý, nhiều người đến từ mỏ Carrara, cắt thủ công tại các bề mặt cần ghép khớp. Mỗi khối nặng tới 20 tấn bên trong và 30 tấn ở mặt tiền. Khối đầu tiên được nâng ngày 21 tháng 5 năm 1965 và cuối cùng ngày 16 tháng 4 năm 1966, không khối nào hư hại nghiêm trọng.
1968
Đất cao hơn, và một ngọn đồi nhân tạo
Hai đền được dựng lại cách bờ 208 mét, cao hơn 65 mét, trên các mái vòm bê tông phủ đất đá nhân tạo, sử dụng 300.000 tấn đá mang từ vị trí cũ. Ngày khánh thành là 22 tháng 9 năm 1968, chiến dịch giúp đưa ra Danh sách Di sản Thế giới.
Đến và qua đêm tại Abu Simbel
Phần lớn du khách xuất phát từ Aswan, thành phố lớn gần nhất và cũng là trung tâm của vùng Nubia ở Ai Cập. Tuyến đường nối hai nơi dài khoảng 300 km xuyên sa mạc, ngoài ra còn có chuyến bay tới sân bay Abu Simbel, cách đền 2 km, với lịch trình cố định từ Aswan và một số chuyến theo mùa từ Cairo. Cũng khá thú vị là sân bay đã được xây trên bãi tập kết các khối đá thời di dời, tức là bạn hạ cánh ngay nơi từng có các phần của đền nằm rải rác.
Thị trấn ở đó khá nhỏ. Một số du khách lưu lại một đêm để tham quan hai lần: lúc hoàng hôn và lúc bình minh, tận hưởng không gian vắng người khi xe du lịch đi qua; phần đông chỉ đi trong ngày và quay về ngủ ở Aswan. Dù lựa chọn nào, chuyến thăm hầu hết chỉ kéo dài một-hai tiếng đi quanh mặt tiền và nội thất của các đền, có thể lâu hơn nếu bạn muốn ngồi tận hưởng cảm giác về quy mô nơi này.
Truy cập Internet
Đây là điểm xa xôi nhất trong các điểm du lịch phổ biến ở Ai Cập, nơi bản đồ tải sẵn và vé ngoại tuyến thực sự quan trọng. Kết nối dữ liệu hoạt động tại Aswan và trên đường đi, nhưng tại đền sóng khá yếu, nên hãy chuẩn bị mọi thứ trước khi rời thành phố: đặt tour, lưu bản đồ, gửi tin nhắn về nhà.
Lựa chọn về thẻ SIM như bình thường ở Ai Cập, nhưng dùng eSIM tại đây thuận tiện hơn hẳn khi so với Cairo. Nếu mua SIM nội địa thì bạn sẽ phải xếp hàng ở Aswan vào sáng hôm đi, trong khi roaming tốn nhiều phí. Với eSIM cài từ trước ở nhà, bạn có thể lên mạng ngay khi xe vừa dừng ở cổng.
Bạn sẽ đến đó thế nào?
Bạn đã dự định ở lại Aswan chưa?
Bạn có thể đi từ trước lúc bình minh mà không cảm thấy khó chịu không?
Đường bộ từ Aswan, đi sớm
Hành trình mỗi chiều khoảng 300 km qua sa mạc. Nếu đi sớm, bạn sẽ tới nơi khi mặt trời vừa lên và trước các đoàn khách lớn. Nhớ mang nước và đồ ăn nhẹ vì khu vực này không thuận tiện tìm chỗ ăn trưa vào buổi giữa trưa.
Bay đến vào buổi sáng
Sân bay cách đền 2 km, có chuyến bay quanh năm tới Aswan và các chuyến mùa vụ tới Cairo. Hình thức này giúp rút ngắn thời gian di chuyển, phù hợp nếu bạn cần tiết kiệm thời gian hoặc không thích đi ô tô đường dài bốn tiếng.
Đến Aswan trước, rồi quyết định
Nếu bạn chưa ở Aswan, hãy đến đó trước: đây là căn cứ chính cho việc tham quan đền thờ, sông Nile, làng Nubia và đi thuyền. Mọi phương án đến Abu Simbel đều xuất phát từ đây. Bạn có thể đặt tour ngay tại sảnh khách sạn ở Aswan và chọn đi đường bộ hay bay tùy ý.
Trước khi xuống phía nam
0/8
Theo nghĩa thực tế, Abu Simbel là di tích dễ đi nhất tại Ai Cập nhưng hành trình lại dài nhất, nên các vấn đề thường xoay quanh chuyến đi nhiều hơn là ngôi đền. Hãy đi sớm, chỉ cần một lần và dành trọn buổi sáng thay vì kẹp giữa hai điểm tham quan khác: ánh sáng lên mặt tiền là lý do chính, và nó sẽ không chờ bạn.




