Ouarzazate nằm ở độ cao 1.151 mét trên một cao nguyên trơ trọi phía nam dãy High Atlas, nơi con đường vượt núi giao nhau với các tuyến đi vào thung lũng Draa và sa mạc. Thị trấn có 79.218 dân, một kasbah nằm giữa trung tâm và ngành công nghiệp điện ảnh hoạt động từ năm 1983.
Thị trấn được gọi là cửa ngõ của sa mạc, và lần này biệt danh khá chính xác. Phía bắc thị trấn, đường leo đèo Tizi n’Tichka vào núi; phía nam và phía đông, con đường băng qua các ốc đảo rồi lẫn vào cát. Hầu như ai đi qua đây đều dừng chân, đó là lý do một thị trấn quy mô vậy lại có dịch vụ thuê xe, khách sạn, bảo tàng điện ảnh và sân bay thiết kế cho 260.000 lượt khách mỗi năm.

Thị trấn cũ hơn vẻ bề ngoài
Tên gọi của nơi này có từ trước khi định cư hình thành. Trong tiếng Tachelhit, nó bắt nguồn từ lòng sông mở ra sau đoạn hẹp, nơi tiếng nước trở nên êm dịu hơn; việc gọi là thành phố yên tĩnh chỉ xuất hiện sau này, không phải nghĩa gốc. Hàng thế kỷ qua đây là điểm giao thương trên tuyến đường vận chuyển hàng hóa giữa Sahara và miền bắc, và kasbah trên bờ thuộc về một tiểu vương có con gái kết hôn với hoàng tộc Saadian.
- Dân số tại thị trấn, năm 2024
- 79,218
- Độ cao so với mực nước biển
- 1,151 m
- Từ trung tâm đến trường quay Atlas
- 5 km
- Đỉnh cao đèo Tizi n’Tichka
- 2,205 m
Thị trấn bạn thấy hiện nay còn khá trẻ. Thời Pháp bảo hộ, Ouarzazate lớn lên thành đồn trú, trung tâm hành chính và trạm hải quan, nhà thờ Saint Therese xây dựng năm 1931. Đây là thủ phủ tỉnh thuộc vùng Draa-Tafilalet, với khu Do Thái cổ (mellah) từng có khoảng 170 người năm 1954 và giáo đường được cho là gần 300 tuổi. Ở phía tây, nhà máy điện mặt trời Noor kết nối với lưới điện quốc gia từ năm 2016; tháng 11/2023, thị trấn gia nhập mạng lưới Thành phố sáng tạo UNESCO nhờ ngành điện ảnh được ghi nhận.
Kasbah giữa trung tâm thị trấn
Kasbah Taourirt là lý do bạn nên ở lại Ouarzazate ít nhất một chiều thay vì chỉ qua đêm. Truyền thuyết địa phương kể công trình thuộc về gia đình Imzwarn từ thế kỷ 17, sau đó đại gia tộc Glaoui tiếp quản, mở rộng vào thế kỷ 19, kiểm soát điểm tiếp giáp hai thung lũng Draa, Dadès và tuyến thương mại Sahara. Thami El Glaoui, pasha của Marrakesh trong suốt thời bảo hộ, xuất thân từ đó; khẩu pháo Krupp đặt ngoài cổng nhắc nhớ cách gia tộc duy trì quyền lực.
Công trình làm bằng đất nện, gạch bùn, cao ba tầng ở một số nơi, có tháp vuông ở các góc, họa tiết hình học cắt trên tường cao. Một vài phòng giữ được trần tataoui bện từ lau sậy và treo trên dầm gỗ. Khu chưa trùng tu, từng là tư dinh của Qa’id Hammadi (giữ chức từ 1882 tới 1939), còn lại vữa chạm khắc, bích họa và vòm lấy cảm hứng từ các kinh thành. Kasbah được xếp hạng di sản quốc gia năm 1954, bán cho chính quyền đô thị năm 1972 rồi bỏ hoang tới cuối thập niên 1980 mới bắt đầu bảo tồn; một phần được trùng tu thập niên 1990 nhờ UNESCO hỗ trợ, hiện mở cửa cho du khách, một số phòng khác vẫn có người sinh sống. Công trình từng xuất hiện trong phim Gladiator và Prince of Persia, điều hơi lạ khi bạn đang đứng giữa nơi gia đình người dân vẫn sinh hoạt hàng ngày.
Năm mốc của thị trấn phim trường
Thế kỷ 16
Kasbah trên đường thương nhân
Một tiểu vương của kasbah tại đây, có con gái cưới vào triều đại Saadian, từng góp phần đưa các xứ Sous và Draa về quyền kiểm soát của Saadian. Nơi này là điểm giao thương giữa Sahara và phía bắc.
1931
Thị trấn đồn trú dưới thời bảo hộ
Ouarzazate phát triển thành trung tâm hành chính và trạm hải quan dưới thời Pháp, nhà thờ Saint Therese được xây dựng. Thị trấn bạn thấy hôm nay chủ yếu là di sản thời kỳ này.
1983
Trường quay Atlas khai trương
Phim trường nằm cách trung tâm năm km về phía tây, trên địa hình có thể biến hóa thành Tây Tạng, La Mã hay Ai Cập. Xét diện tích, đây là phim trường lớn nhất thế giới, và trường quay CLA thứ hai được xây dựng năm 2004.
2016
Nhà máy điện mặt trời nối lưới
Phần đầu tiên của trạm điện mặt trời Noor, có gương phủ kín cao nguyên phía tây nam thị trấn, đã được kết nối với lưới điện quốc gia Maroc vào tháng 2. Những tháp này giờ cũng là điểm nhấn trên đường về phương nam.
2023
Động đất và danh hiệu thành phố sáng tạo
Động đất tháng 9 làm nứt kasbah và khu cổ. Tháng 11, thị trấn gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo UNESCO, nhờ ngành điện ảnh đã phát triển bốn mươi năm.
Phim trường và những gì có thể tham quan
Trường quay Atlas khai trương năm 1983, cách trung tâm năm km về phía tây, và nếu tính diện tích thì đây là phim trường lớn nhất thế giới; điều đó nghe rất ấn tượng cho đến khi bạn nhận ra phần lớn diện tích là sa mạc, núi và bối cảnh dựng cho phim. Trường quay CLA thứ hai được mở năm 2004. Mỗi năm nơi này đón 20-50 đoàn phim nước ngoài, họ tìm đến vì ánh sáng, đội ngũ lành nghề và cơ chế cấp phép thuận tiện, cùng đội ngũ nhân sự địa phương chiếm khoảng 80% tổng lao động.
Cả hai phim trường đều mở cửa cho khách. Tour tham quan Atlas đưa bạn qua những khung cảnh quen thuộc trên phim truyện truyền hình, tu viện Tây Tạng cạnh đấu trường La Mã, nhà thờ Ai Cập... Bảo tàng Điện ảnh đối diện kasbah, mở từ năm 2007 trong trường quay cũ, lưu giữ bối cảnh, đạo cụ, trang phục, thiết bị chiếu phim. Mỗi nơi này chỉ mất chưa đầy một tiếng thăm thú, và kết hợp hai nơi đủ giúp bạn hiểu hơn về thị trấn vào một buổi chiều.
Ouarzazate phù hợp với lịch trình nào của bạn?
Bạn đang trên đường giữa Marrakesh và sa mạc?
Bạn muốn xem cách làm phim ra sao?
Một đêm, dừng chân trên đường
Đến vào buổi chiều, tham quan kasbah lúc hoàng hôn, ăn tối ở quảng trường và rời đi vào sáng hôm sau. Nên đặt phòng ngay từ trước đèo vì phòng đẹp tại thị trấn thường kín khách đoàn và đoàn phim.
Hai đêm, tour phim trường và ksar
Dành trọn một ngày cho thị trấn: kasbah và Bảo tàng Điện ảnh một buổi chiều, tour trường quay sáng hôm sau, và lái xe thăm Aït Benhaddou ở giữa. Ở hai đêm cũng giúp bạn băng qua Atlas vào ban ngày cả hai chiều.
Một buổi chiều và kasbah
Ouarzazate nhỏ, nửa ngày là đủ đi kasbah, bảo tàng đối diện và dạo khu mellah cũ. Nếu phim trường không đặc biệt hấp dẫn bạn, thì lịch trình này hợp lý, để lại buổi tối cho cung đường nam về Draa.
Qua dãy Atlas ở đèo Tizi n’Tichka
Phần lớn du khách đều sẽ băng qua đèo Tizi n’Tichka, cao nhất trong các đèo lớn Bắc Phi, nối đồng bằng phía trên Marrakesh với vùng nam. Biển báo trên đỉnh ghi 2.260 mét, đo vệ tinh năm 2022 cho biết đoạn cao nhất đường là 2.205 mét. Tuyết rơi trên đèo từ tháng 11 tới tháng 3, và khi mặt trời tắt thì nơi này lạnh quanh năm. Đường hiện nay do quân đội Pháp mở theo đường buôn cổ từ năm 1936, nay thuộc quốc lộ 9.
Lộ trình này dài, có nhiều khúc cua, thường phải nối đuôi sau xe tải lớn nên bạn sẽ cần kiên nhẫn hơn là vội vã. Đổ xăng ở Marrakesh, vì đoạn cuối ngoài gần như không có trạm; dự trù ba đến bốn tiếng kèm một chút nghỉ; tránh đi ban đêm mùa đông vì mặt đường và tầm nhìn dễ thay đổi bất ngờ. Con sư tử Barbary hoang dã cuối cùng tại Morocco bị bắn gần khu vực này năm 1942-điều gợi bạn về độ hoang vu nơi đây ngày xưa.
Phía nam thị trấn: sông Draa, ốc đảo và cát
Phía đông nam Ouarzazate, đường chạy theo sông Draa, con sông dài nhất Morocco (khoảng 1.100 km). Sông được hình thành từ hợp lưu Dadès và Imini, chảy từ dãy High Atlas về phía Đại Tây Dương. Đập El Mansour Eddahbi xây dựng năm 1971 để điều tiết và cung cấp nước cho thị trấn; phần lớn năm đoạn hạ lưu Tagounite cạn trơ, nên thung lũng hiện ra như dải lụa xanh cọ hơn là sông nước.
Thung lũng này dài khoảng 200 km, rải rác ốc đảo và các ksour: Mezguita, Tinzouline, Ternata với Zagora, Fezouata, Ktaoua và Mhamid el Ghuzlan ở tận cùng làng trước sa mạc cát, một số đoạn sông là vùng đất ngập Ramsar. Tuyến đường khác rời thị trấn chạy về đông bắc tới hẻm núi Dadès, và tuyến thứ ba đi về tây tới ksar ở Aït Benhaddou. Dù bạn đi hướng nào thì một giờ đầu tiên rời thị trấn là những khung cảnh không bóng người sinh sống.
Đến nơi và giữ kết nối
Sân bay Ouarzazate là một phi trường nhỏ ở độ cao 1.153 mét, có đường băng dài 3.100 mét, hệ thống hạ cánh thiết bị cho ngày nhiều mây và nhà ga phục vụ 260.000 khách/năm nhưng thực tế năm 2016 đón khoảng 53.000 khách. Royal Air Maroc Express bay đi Casablanca và Zagora; Ryanair bay Barcelona, Marseille; Transavia tới Paris Orly. Tuy vậy, phần lớn du khách vẫn đến đây qua đường bộ, vượt đèo.
Sóng điện thoại ổn định trong thị trấn, nhưng đèo và thung lũng thì không. Đèo Tizi n’Tichka có nhiều đoạn không sóng, các đường nhánh vào ốc đảo còn khó kết nối hơn nữa, nên hãy mua gói cước trước khi rời Marrakesh hoặc ngay tại sân bay khi đáp xuống thay vì đợi tới núi. Nếu phân vân giữa SIM nội địa với eSIM du lịch, thủ tục và chi phí khi mua SIM tại Maroc sẽ giúp bạn cân nhắc.
Khi nào nên đi
Ouarzazate có khí hậu sa mạc nhưng mùa đông thực sự. Nhiệt độ cao trung bình ngày từ 17,3 độ tháng 1 lên tới 38,8 độ tháng 7, kỷ lục nóng nhất 44 độ và lạnh nhất là âm 7 độ, đôi khi có tuyết rơi ngay trong thị trấn vài năm. Mưa trung bình khoảng 115 mm rải trên 18 ngày, chủ yếu tháng 2, 3 và lại vào mùa thu; tổng số giờ nắng ước 3.467 giờ/năm, chính là ánh sáng mà các phim trường tìm kiếm.
Hai khoảng thời tiết thoải mái nhất là từ tháng 3 đến tháng 5 và tháng 10 đến tháng 11. Mùa hè vẫn đi được nếu dành giữa trưa để nghỉ ngơi; mùa đông trời trong, lạnh, dãy Atlas trắng xóa trên mái nhà, kasbah nổi bật trên nền núi.
Những việc cần chuẩn bị trước khi rời thị trấn
0/8
Ouarzazate dễ bị xem như chỉ là điểm giao lộ, và hầu hết mọi người đều qua lại như thế. Nhưng nếu bạn dành một ngày, nơi này sẽ hiện lên là điểm dừng có thực: một kasbah từng là trung tâm quyền lực của một dòng họ khắp miền nam, một ngành công nghiệp biến sa mạc thành các miền đất khác, và con đường hướng nam đã chuyên chở người cùng hàng hóa lâu hơn nhiều so với tất cả bức tường vẫn còn đứng bên nó.




